ادبیات پهلوانی

ادبیات پهلوانی

روایتی نویافته از نبرد رستم با کک کوه‌زاد و مقایسۀ محتوایی آن با روایات دیگر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
پژوهشگر پسا دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی
چکیده
هدف از نوشتن این مقاله، معرفی روایتی نویافته از نبرد رستم با کک کوه‌زاد و مقایسۀ محتوای آن با روایات دیگر، خصوصاً دو روایت مصحح غفوری و ماکان است. سرایندۀ روایت نویافتۀ 350 بیتی دقیقاً معلوم نیست، ولی آن را باید حدوسط دو روایت 710 بیتی ماکان و 266 بیتی غفوری دانست که هم در جزئیات رخدادها با دو روایت مذکور تفاوت دارد و هم بخش‌هایی از داستان به آن افزوده یا از آن کاسته شده است. روایت نویافته ازلحاظ موضوعاتی ازقبیل اسامی دوستان رستم و همراهی آنان با او، گفت‌وگوها و تعاملات رستم و زال، جزئیات نبرد کک با رستم و دیدار رستم با زال با دو روایت دیگر تفاوت‌هایی دارد و مشتمل بر موضوعاتی مانند نبرد دو نفر از پهلوانان کک به نام‌های قاهر و سالوک با رستم است که در دو روایت دیگر ثبت‌وضبط نشده است. همچنین، موضوعاتی چون باج دادن زال به کک، شکست خاندان رستم از کک، به یغما بردن رستم، دختری از اهالی قلعۀ کک و رفتن زال و رستم نزد منوچهرشاه در دو روایت دیگر وجود دارد که در روایت نویافته نشانی از آن‌ها نیست.
کلیدواژه‌ها

  1. انجوی شیرازی، سید ابوالقاسم، (1369)، فردوسی‌نامه: مردم و فردوسی. ج 1. چ 3، تهران: علمی.
  2. جمشیدی، احسان، (1387)، تذکرۀ سخنوران لرستان، خرم‌آباد: اردیبهشت جانان.
  3. جنگ‌نامۀ کوه‌زاد با رستم، (بی‌تا)، تهران: کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی، شمارۀ 2/ 9951، [نسخۀ خطی] تاریخ کتابت 1286 ق.
  4. جنگ‌نامۀ بهمن و فرامرز، تهران: کتاب­خانۀ مجلس شورای اسلامی، شمارۀ 3/ 9951، [نسخۀ خطی] تاریخ کتابت 1286 ق.
  5. حسینی آبباریکی، سید آرمان و جباری، نجم‌الدین، (1390)، «شاهنامه‌سرایی در میان کردان»، مجموعۀ مقالات همایش بین المللی آغاز هزارۀ دوم شاهنامه، ج 3، مشهد: آهنگ قلم.
  6. حسینی آبباریکی، سید آرمان و دیگران، (1394)، «روایتی دیگر از نبرد بهمن و فرامرز برپایۀ بهمن و فرامرز سید نوشاد ابوالوفایی»، پژوهشنامۀ ادب حماسی، ش 19، صص 118- 99.
  7. خطیبی، ابوالفضل، (1384)، «آزادسرو»، دانش‌نامۀ زبان و ادبیات فارسی، ج 1، تهران: فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی.
  8. ریاحی، محمدامین، (1387)، فردوسی، تهران: طرح نو.
  9. سعیدی، مصطفی و هاشمی، احمد، (1381)، تومار شاهنامۀ فردوسی، ج 1، تهران: خوش­نگار.
  10. صفا، ذبیح‌الله. (1352)، حماسه‌سرایی در ایران، تهران: امیرکبیر.
  11. غضنفری، اسفندیار، (1378)، گلزار ادب لرستان، به کوشش اسعد غضنفری، تهران: مفاهیم.
  12. فردوسی، ابوالقاسم، (1315)، شاهنامه، از روی چاپ ماکان، ج 10، تهران: بروخیم.
  13. فردوسی، ابوالقاسم، (1386)، شاهنامه، به‌تصحیح جلال خالقی مطلق، ج 1، تهران: مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
  14. کک کوه‌زاد، (1384)، به‌کوشش احمد ابومحجوب، تهران: نغمۀ زندگی.
  15. ملک‌الشعرای بهار، محمدتقی، (1379)، فردوسی‌نامه، به‌کوشش محمد گلبن، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  16. هفت منظومۀ حماسی، (1394)، تصحیح و تحقیق رضا غفوری، تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب.
  17. هفت لشکر: طومار جامع نقالان، (1377)، تصحیح و توضیح مهران افشاری و مهدی مداینی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطاعلات فرهنگی.