در دین زردشت، اهورامزدا نورالانوار با جلوههای متعدد موسوم به امشاسپندان است وظیفۀ امشاسپندان به عنوان مظاهر اهورامزدا توسعۀ اصل «اشه» و آبادانی است. فرامین اهورایی به دستیاری این شش فرشتهی مقرب جاودان اجرا میگردد. اساس این اندیشۀ ایرانی در دین ودایی سابقه دارد که زرتشت صورت نوین واساسی دیگری بدان بخشید در دین زردشت، تعداداصلی امشاسپندان شش فرشته است،حالآنکه عموماً ازهفت امشاسپند سخن به میان میآید. تأمل در اوستا نشان میدهد که در هیچ جای گاتها به واژهی امشاسپندان برنمیخوریم؛ اما در اوستای متأخر و متون پهلوی نام جمعیِ امشاسپند بر آنان اطلاق شده است. این یاریگران در گاتها، جلوههای اهورامزدا و مظهر آفرینندگی به شمار میآیند، درحالی که اوستای جدید و متون پهلوی آنان راایزدانی مِهین و متشخص و مستقل از اهورامزدا با خویشکاری معین معرفی میکنند. فردوسی نیز در شاهنامه با یادکرد پیامآوری زردشت و کتب اوستا و زند، بیآنکه واژهی امشاسپندان را بهکار برد، از جلوههای اهورایی بهمن، اردیبهشت، شهریور، سپندارمذ، خرداد و امرداد سخن میگوید.
ادبیات پهلوانی