نابرادری، عرصة ستیز (تحلیل مناسبات نابرادران در گفتمان شاهنامه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه هرمزگان
2 دانش‌آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه هرمزگان، (نویسندۀ مسئول)
3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه هرمزگان.
چکیده
بر اساس تحقیقات روان­شناسان و جامعه‌شناسان معاصر پیرامون نهاد خانواده، سنت چندهمسری یا تعدّد زوجات، عامل ایجاد تنش و اختلال در ساختار خانواده است. از منظر تاریخی، تبار این سنت به اعصار کهن و جوامع اولیۀ انسانی مرتبط می­شود و علی‌رغم مغایرت و عدم سازگاری با سرشت و طبیعت انسانی، مناسبات اجتماعی و شرایط خاص اقتصادی، سیاسی و فرهنگی، اقتضای حضور چنین امری را تأیید می­کرده است. نتیجۀ این مقاله نشان می­دهد که این مسأله، به صورت مشخص، در شاهنامۀ فردوسی به‌عنوان یکی از مهمترین متون به جا مانده که منبعی بسیار غنی و معتبر برای مطالعات اجتماعی و فرهنگی به شمار می­آید، بروز و ظهور یافته است و به نحوی بر کنش­های کاراکترهای داستانی تأثیرگذار بوده است.
درگیری مرگبار نابرادران در شاهنامه، به صورت الگویی تکرارشونده نمایان می­شود؛ به طوری که در هر موضع که چنین روابط خویشاوندی شکل­گرفته است، بدون استثنا، به مرگ یکی از برادران ناتنی منجر شده است. در واقع این مقاله مدعی است که وضعیت رفتاری و سلامت روانی فرزندان خانواده­های چندهمسری در شاهنامۀ فردوسی چندان بهنجار و مطلوب نیست؛ بنابراین با برجسته کردن این مطلب و ردیابی آن در شاهنامه، به ایضاح زوایای مختلف آن پرداخته است و برآیند تحقیق صحت فرضیۀ مذکور را تأیید کرده است.

کلیدواژه‌ها


دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 2
سال دوم، شمارۀ اول، پیاپی دوم، بهار و تابستان 1403
مرداد 1403
صفحه 39-60