ادبیات پهلوانی

ادبیات پهلوانی

تحلیل تأثیر شاهنامه بر زبان و مرام لُرهای بویراحمد و ممسنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز.
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان، (نویسنده مسئول)
3 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
4 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یاسوج.
چکیده
از دیرباز کتاب ملی ایرانیان و گنجینۀ تو در تو و بی‌انتهای حکمت و کارخانۀ بی‌بدیل انسان‌سازی، شاهنامۀ حکیم ابوالقاسم فردوسی، از جهات مختلف هر خواننده و شنونده‌ای را به شگفتی و تدبّر و تعمق واداشته است، تأمل در مرام‌ها، نام‌ها و آیین‌های جامعۀ ایرانی و غیرایرانی نشان می‌دهد شاهنامه و «شاه نامه‌ها» در دوره‌های مختلف میان همۀ اقوام پارسی زبان و پارسی خط و حتّی ملتهای غیرپارسی زبان و پارسی خط به دلایل بسیاری، به شکل‌های مختلف تأثیراتی فراوان داشته است و یکی از مقبول‌ترین آثار در ادبیّات جهان بوده است. از جملۀ این اقوام که به نظر می‌رسد تأثیر این مرام نامۀ پهلوانی بر آنها بیشتر از دیگر اقوام بوده، لُرهای بویراحمد و ممسنی است که ما در این مقاله گوشه‌ای از این تأثیر را بیان و تحلیل می‌کنیم. نتیجۀ تحقیق نشان می‌دهد، که شاهنامۀ حکیم فردوسی در مرام مردم، نام جای‌ها و نام زنان و مردان تأثیر بی‌چون ‌و ‌چرا داشته است، این تأثیرگذاری در حدی است که گویی پهلوانان شاهنامه برخاسته از مردم این مرز و بوم هستند.
کلیدواژه‌ها

  1. آذرشب، حسین (1392)، مجموعه ضربالمثلهای استان کهگیلویهوبویراحمد، ضربالمثل، تمثیل و کنایه، اصفهان: بهتا پژوهش.
  2. انجوی شیرازی، سیّد ابوالقاسم (1363)، مردم و فردوسی: «فردوسی‌نامه»، تهران: علمی.
  3. انجوی شیرازی، سیّد ابوالقاسم (2537)، مردم و قهرمانان شاهنامه، تهران: سروش.
  4. خلیفه، حسین (آبان 1391)، تأثیرپذیری متقابل هویّت و نام، بوشهر/ مجلۀ پیوند، شماره 397.
  5. خورموجی، محمدجعفر (1380)، نزهت‌الاخبار، به تصحیح علی آلداوود، تهران: مجلس شورای اسلامی.
  6. رستگار فسائی، منصور (1388)، فرهنگ نامهای شاهنامه، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  7. سیاهپور، کشواد (1388)، قیام عشایر جنوب (1342-1341)، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی.
  8. صابری، ذوالفقار (1393)، پرتوی از عشق، یاسوج: چویل.
  9. صفینژاد، جواد (1368)، عشایر مرکزی ایران،  تهران: امیرکبیر.
  10. غفاری، هیبتالله (1368)، ساختارهای اجتماعی عشایر بویراحمد، تهران: نشر نی.
  11. فردوسی، ابوالقاسم (1386)، شاهنامه، به کوشش جلال خالقی مطلق، تهران: مرکز  دایره‌المعارف بزرگ اسلامی و مرکز پژوهش­های ایرانی و اسلامی.
  12. فسائی (1378)، فارسنامه ناصری، جلد دوم، به تصحیح منصور رستگار فسایی، تهران: امیرکبیر.
  13. مؤخر، سید محسن و نمادی، بارتایا (1392)، نقش و اهمیّت شاهنامه فردوسی در فرهنگ گرجستان، فصلنامه پژوهشی سال 10، شماره 42.
  14. مستوفی، حمدالله (1381)، تاریخ گزیده، به اهتمام عبدالحسین نوایی، تهران: امیرکبیر.
  15. نیکروز، یوسف (1390)، بررسی چند واژۀ لُری منطقۀ کهگیلویه و بویراحمد در شاهنامۀ فردوسی/ مجلۀ بوستان ادب دانشگاه شیراز، سال سوم، شمارۀ چهار
  16. In Georgia, Shahnameh is the most published and generally accepted literature classic works in Persian or Tajik language' (Moakhar, Bartaya, 2012: p15).