اسطوره، تفکر و واکنش نخستین انسان در برابر وقوع حوادث طبیعی است و چون مردم در شناخت عوامل این حوادث دچار ابهام بودند، عکسالعمل آنها نسبت به آن وقایع، همراه با ترس بودهاست. همین ترس، آنان را برانگیخت تا برای هر پدیدهای خدایی فرض کنند و با پناهبردن به آن، از شرّ حوادث ایمنشوند. شکلگیری اسطورهها در جوامع بشری، بر مبنای همین اصل استوار بوده است و به همین دلیل، در اسطورههای ملل، شباهتهایی دیده میشود. درمیان اسطورههای ملل، اساطیر ایران و هند، به دلیل وجود اشتراکات فرهنگی، دارای بیشترین شباهتها هستند و این تأثیرپذیریها در آثار ادبی دو ملّت؛ از جمله اساطیر و داستانهای حماسی، بسیار بازتاب یافته است. پژوهش پیش رو، با فرض وجود مضامینی مشترک میان شاهنامۀ فردوسی و حماسۀ رامایا، در دو شخصیت سیاوش و راما، به تحلیل بنمایه های مشترک میان این دو داستان پرداخته است. ظهور و بروز همانندیهای اسطورهای در دو قهرمان اصلی، نبرد میان خوبی و بدی، وفاداری به پیمان و عهد، داوری آتش برای اثبات گناهکاری و بیگناهی، نیروی جنگاوری و دلیری، سیطرۀ تقدیر بر سرنوشت قهرمانان، عشق، نفرت، نقش دسیسه و توطئههای نامادری و سپردن تربیت هر دو قهرمان به دیگری در نوجوانی، در کنار جاودانگیابدی روح نیمهخدایی قهرمانان داستان، از بنمایه های مشترک این دو داستان اسطورهای است. روش بررسی در این پژوهش، بر مبنای یافتههای کتابخانهای و شیوۀ توصیفی تحلیلی است. یافتهها و دستاوردهای تحقیق، نشان میدهد که وجود مشابهتهای بسیار در اسطورۀ راما و سیاوش، دلیل محکمی است بر تأثیر ریشهدار عقاید آریایی بر شکلگیری این دو داستان.
- آموزگار، ژاله. (1387)، شناخت اساطیر ایران، تهران: چشمه.
- بازگیر، نسرین. (1394)، دو فرضیه دربارۀ داستان سیاوش، ادبیات عرفانی و اسطورهشناختی، دورۀ 11، شمارۀ 390.
- برتورلمه، کریستین. (1961)، فرهنگ واژههای باستانی، مترجم لیلا عسگری، تهران: نشر نو.
- بلخاری، حسن. (1384)، مطالعۀ تطبیقی میان دو اسطورۀ ایرانی و هندی؛ آناهیتا و پاراواتی، تهران: سورۀ مهر.
- بهار، مهرداد. (1373)، جستاری چند در فرهنگ ایران، تهران: فکر روز.
- ________ (1376)، پژوهشی در اساطیر ایران، چاپ سوم، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
- ________ (1380)، بندهشن، مصحح، تهران: توس.
- ________ (1387)، پژوهشی در اساطیر ایران، چاپ هفتم، تهران: آگاه.
- بیرانوند، یوسفعلی؛ صحرایی، قاسم؛ حیدری، علی و حسنیجلیلیان، محمدرضا. (1396)، بررسی تطبیقی شخصیتها و کارکردهای آنها در داستانهای سیاوش و رامایانا، زبان و ادب فارسی (نشریۀ سابق دانشکدۀ ادبیات دانشگاه تبریز)، شمارۀ 234، سال 69، صص 15 -1.
مجیدی,مریم . (1402). مقایسة تطبیقی داستان سیاوش و رامایانا با توجه به بنمایههای مشترک. ادبیات پهلوانی, 1(1), 157-172. doi: http://doi.org/10.22034/heroic.2023.1.1.10
MLA
مجیدی,مریم . "مقایسة تطبیقی داستان سیاوش و رامایانا با توجه به بنمایههای مشترک", ادبیات پهلوانی, 1, 1, 1402, 157-172. doi: http://doi.org/10.22034/heroic.2023.1.1.10
HARVARD
مجیدی مریم. (1402). 'مقایسة تطبیقی داستان سیاوش و رامایانا با توجه به بنمایههای مشترک', ادبیات پهلوانی, 1(1), pp. 157-172. doi: http://doi.org/10.22034/heroic.2023.1.1.10
CHICAGO
مریم مجیدی, "مقایسة تطبیقی داستان سیاوش و رامایانا با توجه به بنمایههای مشترک," ادبیات پهلوانی, 1 1 (1402): 157-172, doi: http://doi.org/10.22034/heroic.2023.1.1.10
VANCOUVER
مجیدی مریم. مقایسة تطبیقی داستان سیاوش و رامایانا با توجه به بنمایههای مشترک. ادبیات پهلوانی, 1402; 1(1): 157-172. doi: http://doi.org/10.22034/heroic.2023.1.1.10