مقایسة تطبیقی داستان سیاوش و رامایانا با توجه به بن‌مایه‌های مشترک

اسطوره، تفکر و واکنش نخستین انسان در برابر وقوع حوادث طبیعی است و چون مردم در شناخت عوامل این حوادث دچار ابهام بودند، عکس‌العمل آن‌ها نسبت به آن وقایع، همراه با ترس بوده‌است. همین ترس، آنان را برانگیخت تا برای هر پدیده­ای خدایی فرض کنند و با پناه‌بردن به آن، از شرّ حوادث ایمن‌شوند. شکل‌گیری اسطوره‌ها در جوامع بشری، بر مبنای همین اصل استوار بوده است و به همین دلیل، در اسطوره­های ملل، شباهت‌هایی دیده می­شود. درمیان اسطوره­های ملل، اساطیر ایران و هند، به دلیل وجود اشتراکات فرهنگی، دارای بیشترین شباهت­ها هستند و این تأثیر‌پذیری‌ها در آثار ادبی دو ملّت؛ از جمله اساطیر و داستان‌های حماسی، بسیار بازتاب یافته است. پژوهش پیش رو، با فرض وجود مضامینی مشترک میان شاهنامۀ فردوسی و حماسۀ رامایا، در دو شخصیت سیاوش و راما، به تحلیل بن‌مایه      های مشترک میان این دو داستان پرداخته است. ظهور و بروز همانندی‌های اسطوره‌ای در دو قهرمان اصلی، نبرد میان خوبی و بدی،‍ وفاداری به پیمان و عهد، داوری آتش برای اثبات گناهکاری و بی‌گناهی، نیروی جنگاوری و دلیری، سیطرۀ تقدیر بر سرنوشت قهرمانان، عشق، نفرت، نقش دسیسه و توطئه‌های نامادری و سپردن تربیت هر دو قهرمان به دیگری در نوجوانی، در کنار جاودانگی ابدی روح نیمه‌خدایی قهرمانان داستان، از بن‌مایه        های مشترک این دو داستان اسطوره‌ای است. روش بررسی در این پژوهش، بر مبنای یافته‌های کتابخانه‌ای و شیوۀ توصیفی تحلیلی است. یافته‌ها و دستاورد‌های تحقیق، نشان می‌دهد که وجود مشابهت‌های بسیار در اسطورۀ راما و سیاوش، دلیل محکمی است بر تأثیر ریشه‌دار عقاید آریایی بر شکل‌گیری این دو داستان.