چاره‌گری پیران فرزانه در بخش اسطوره‌ای شاهنامه

شاهنامۀ فردوسی، زندگی­نامه، شرح سرگذشت و فراز و نشیبِ حیات و برآمدن و بالیدن قوم ایرانی است و وجوه و ابعاد مهم و ارزندۀ فراوانی دارد. یکی از این ابعاد مهم، چند و چون تدبیر و چاره‌اندیشی شاهان، پهلوانان و دانایان ایرانی و حتی غیرایرانی در برخورد با مشکلات، تنگناها، بحران­ها و امور مهم و سرنوشت­ساز است. از این میان، نقش پیران و بزرگان ایرانی و تورانی، در چاره­اندیشی­ها، انکارناپذیر؛ بلکه اساسی و تعیین­کننده است. در این مقاله، وجوه و ابعاد این چاره­گری­ها را در میان پیران و دانایان؛ اعم از پهلوانان و وزیران، بررسی و مقایسه کرده و به نقش زیست­بوم و ملیت این افراد، در کم و کیف این چار‌ه‌‌گری­ها پرداخته­ایم. نتیجه اینکه مهمترین جلوه­های چاره­گری در شاهنامه، در میدان جنگ، تعیین سرنوشت شاهان، حفظ سرزمین و تدبیر فرزندان و وابستگان، بازتاب یافته است و در این موارد، پیران ویسه، زال و گودرز، هریک در شرایط و جایگاه­های مختلف و کم‌وبیش متفاوت، برای حل مشکلات شاهان، پهلوانان و مردم کشور خود، چاره‌گری­هایی کرده­اند.
چاره‌اندیشی­های زال، بیشتر به حل مشکلات خاندان خود، به‌ویژه رستم و گاه نیز تعیین سرنوشت شاه معطوف است؛ پیران ویسه در برقراری و دوام صلح بین ایران و توران و نیز بازداشتن افراسیاب از تصمیم­ها و اقدامات نابخردانه، چاره­اندیشی­ کرده و گودرز، بیشتر در میدان جنگ چاره­ گری نموده است.