1
استاد دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین. ایران
2
دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین ایران.
10.22034/heroic.2026.2087267.1034
چکیده
داستان سیاوش از برجستهترین و غمبارترین داستانهای شاهنامه است که در آن، مفهوم بخت اخلاقی به شیوهای ژرف و پیچیده نمایان میشود. این جستار با تحلیل سرنوشت سیاوش از منظر نظریة بخت اخلاقی، به بررسی تعامل میان انتخابهای اخلاقی، تقدیر و مؤلفه های بیرونی میپردازد و نگارندگان در پی آن هستند که با بهرهگیری از شیوة توصیفی- تحلیلی به پاسخی روشن و جامع برای این پرسشها دست یابند: مفهوم «بخت اخلاقی» در فلسفة اخلاق چیست و چگونه میتوان آن را به عنوان چارچوبی تحلیلی برای بررسی سرنوشت تراژیک سیاوش به کار برد؟ نقش عوامل بیرونی و خارج از کنترل سیاوش در شکلدهی به نتایج کنشهای اخلاقی او چیست؟ مهمترین دستاوردهای این پژوهش بیانگر آن است که سیاوش، نماد پاکی و فضیلت، در چهار ساحت متفاوت با بخت اخلاقی روبهرو میشود: نخست، در ساحت بخت پیامدی، ارزش اخلاقی کنشهای او با پیامدهایی گره میخورد که خود در ایجاد آنها نقشی نداشته است. ددیگر، در ساحت بخت موقعیتی، در وضعیتی گرفتار میآید که خود آن را انتخاب نکرده است. سوم، در ساحت بخت سرشتی، پاکی نهاد، صلحطلبی و اعتماد ذاتی او که هیچ نقشی در انتخابشان نداشته، در جهانی آکنده از نیرنگ و دسیسه، به زیانش تمام میشود. چهارم، در ساحت بخت تربیتی، الگوها یا صورت بندی اصول اخلاقی -که شخصیت او را شکل دادهاند- او را به موقعیتی تراژیک میکشاند.
قاسم زاده,سید علی و کلوندی,پریسا . (1405). بخت اخلاقی در سرنوشت تراژیک سیاوش در شاهنامه. (e736690). ادبیات پهلوانی, (), e736690 doi: 10.22034/heroic.2026.2087267.1034
MLA
قاسم زاده,سید علی , و کلوندی,پریسا . "بخت اخلاقی در سرنوشت تراژیک سیاوش در شاهنامه" .e736690 , ادبیات پهلوانی, , , 1405, e736690. doi: 10.22034/heroic.2026.2087267.1034
HARVARD
قاسم زاده سید علی, کلوندی پریسا. (1405). 'بخت اخلاقی در سرنوشت تراژیک سیاوش در شاهنامه', ادبیات پهلوانی, (), e736690. doi: 10.22034/heroic.2026.2087267.1034
CHICAGO
سید علی قاسم زاده و پریسا کلوندی, "بخت اخلاقی در سرنوشت تراژیک سیاوش در شاهنامه," ادبیات پهلوانی, (1405): e736690, doi: 10.22034/heroic.2026.2087267.1034
VANCOUVER
قاسم زاده سید علی, کلوندی پریسا. بخت اخلاقی در سرنوشت تراژیک سیاوش در شاهنامه. ادبیات پهلوانی. 1405;():e736690. doi: 10.22034/heroic.2026.2087267.1034