دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه شهید مدنی آذربایجان
10.22034/heroic.2026.2083831.1020
چکیده
در پژوهش حاضر، روایت گورانی «هفتخان رستم» از منظر تطبیقی و نسخهشناسانه مورد بررسی قرار گرفته است. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی ویژگیهای منحصر به فرد روایتهای گورانی هفتخان رستم نسبت به روایت شاهنامه است. هفتخان بهعنوان الگویی از سفر پهلوان به سوی بلوغ و تکامل قهرمانانه، نهتنها در متون پهلوانی فارسی جایگاه ویژهای دارد، بلکه در منظومههای گورانی نیز با تفاوتهایی قابلتوجّه بازآفرینی شده است. پژوهشِ پیشِ رو، با روش توصیفی- تحلیلی و بهرهگیری از مطالعات نسخهشناسی بررسی شده است تا تفاوتها و همخوانیها با شاهنامۀ فردوسی آشکار گردد. نتایج این پژوهش نشان میدهد که روایتهای گورانی، بهویژه نسخۀ صفری، افزون بر حفظ ساختار کلّی هفتخان، دارای افزودههای منحصربهفرد هستند که شخصیّتها، روابط خانوادگی دیوان و ترتیب مراحل هفتخان را متفاوت از گزارش شاهنامه ارائه میکنند. برای نمونه، حضور شخصیّت زرعلی، تغییر ترتیب خانها و افزودن جزییاتی چون پیشگویی مادر دیو سفید و نبرد رستم با شعبان، تفاوتهای اساسی روایت گورانی را با شاهنامه نشان میدهد.