پدیده جادوی سیاه برف و باران در متون‌ پهلوانی نظیر شاهنامه، گرشاسپ‌نامه، جهانگیرنامه، فرامرزنامه و شبرنگ‌نامه به عنوان ابزاری برای ایجاد آشوب طبیعی و سلطه بر دشمنان ایران به کار گرفته می‌شود. این جادوی پدیده ‏های طبیعی که عمدتاً از سوی دشمنان ایران و نیروهای اهریمنی اعمال می‌گردد، در فصل ‏های نامتعارف به صورت ناگهانی بر سپاه ایران فرو می‌ریزد و با کشته شدن جادوگر به دست قهرمانان ایرانی این جادو باطل می‌گردد. این جادو نه صرفاً یک عنصر اساطیری، بلکه بخشی از یک نظام گفتمانی قدرت-دانش است که دانش سحرآمیز اهریمنی را به عنوان دانشی سرکوبگر به کار می‌گیرد تا از طریق اختلال در طبیعت، پیکرة دشمن را تضعیف و در معرض مرگ قرار دهد. این گفتمان، طبیعت را به ابزاری جهت خلق ترس و آشوب، دگردیسی می‏کند؛ بنابراین، جادوی برف و باران در این منظومه‌ها، ساز و کاری گفتمانی برای رقابت بر سر سلطه بر طبیعت و اجسام است که در نهایت با غلبة گفتمان ایرانی بر گفتمان اهریمنی تثبیت می‌شود. این پژوهش مبتنی بر نظریه گفتمان میشل‏ فوکو است که با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است. هدف اصلی این جستار، نشان دادن تحولات این پدیدۀ جادویی است که از یک اختلاف اقلیمی صرف به یک ابزار گفتمانی قدرت ارتقا می‌یابد و عرصۀ نبرد فیزیکی را به میدانی برای تقابل گفتمان‌ها مبدل می‌سازد. نتایج حاکی از این است که در این منظومه ‏های پهلوانی مؤلفة قدرت-دانش جزء پر بسامدترین عناصر قرار گرفته است و در مراتب بعد مقاومت و سوژه قرار می‏گیرد و رؤیت ‏پذیری سیری نزولی دارد.
کلیدواژه ‏ها: خوانش گفتمانی، جادوی برف و باران، منظومه‌های پهلوانی، میشل فوکو.