تحلیل شخصیت رستم در داستان رستم و سهراب بر اساس مکانیسم‌های دفاعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز. (نویسندۀ مسئول)
2 استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید چمران اهواز
3 دانش آموخته کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید چمران اهواز
چکیده
روایت‌های حماسی شاهنامه، به‌ویژه در بخش پهلوانی به لحاظ درون‌مایه، دارای ابعاد گوناگون روان‌کاوانه است. در بین این روایات، داستان «رستم و سهراب» بیش از داستان‌های دیگر نقد و تحلیل روان‌کاوانه را برمی‌تابد. بدیهی است یکی از رویکردهای روان‌کاوانه‌ای که به این داستان می‌توان داشت، نقد و تحلیل شخصیت رستم بر اساس مکانیسم‌های دفاعی است که فروید و آنا فروید آن را نظریه‌پردازی کرده‌اند. پژوهش حاضر، بر آن است که شخصیت رستم را بر اساس این مکانیسم‌ها موردبررسی قرار دهد تا هم خواننده از رموز و لایه­ های پنهان این داستان‌ آگاه شود و هم میزان و بلوغ هنر روایت‌گری استاد توس بر همگان بیش‌ازپیش آشکار گردد؛ همچنین نگرش روان­کاوانه در این مقاله ازنظر پژوهشگران تا حد زیادی ابهامات موجود در شناسایی رستم از سهراب، پیش از رویایی در میدان نبرد آشکار می­نماید. مکانیسم­ های دفاعی که در این مقاله موردبررسی قرار گرفت شامل انکار، بازداری ارتباط با واقعیت، بازداری فرآیند ثانویه، همانندسازی با پرخاشگر، فرافکنی، جبران، تغییر جهت به سمت خود و جابه­ جایی است.

کلیدواژه‌ها


دوره 3، شماره 1 - شماره پیاپی 4
سال سوم، شمارۀ اول، پیاپی چهارم، بهار و تابستان 1404
مرداد 1404
صفحه 19-36