چکیده
شخصیت‌های زن در حماسه و اسطوره‌، همواره نقشی برجسته در بازنمایی هنجارهای فرهنگی ایفا کرده‌اند. گردآفرید(زن ایرانی) و سودابه(زن انیرانی)، دو شخصیت مهم در شاهنامه که هر کدام به نوبۀ خود بازتاب دهندۀ جنبه‌های متفاوت هویت و نقش‌های اجتماعی زنان ایرانی و انیرانی هستند. براساس نظریۀ فروم، روی آوردن فرد به برقراری ارتباط با دیگران ودست‌‌یابی به هویت و یا فقدان آن در برقراری ارتباط با هویت ملی به درک درستی از هویت فردی تبدیل می‌شود. هدف از این جستار مقایسۀ هویت ملی و فردی در زنان ایرانی (گردآفرید) و فقدان هویت در زنان انیرانی (سودابه) برمبنای شاهنامۀ فردوسی و بر پایۀ دیدگاه اریک فروم است. در این جستار با روش تحلیلی-توصیفی به بررسی مقایسه‌ای و انتقادی هویت زن ایرانی و انیرانی براساس متن شاهنامه (چاپ خالقی مطلق) بر مبنای دیدگاه اریک فروم می‌پردازیم. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که گردآفرید به عنوان زن جنگاور ایرانی، با دفاع از اطرافیان خود و سلحشوری در مقابل سهراب، وطن دوستی خود را ابراز می‌کند. وی با درایت و هوش بی‌نظیر، هویت خویش را حفظ کرده ومسیر سرنوشت رزم را تغییر داده است. در مقابل سودابه به عنوان یکی از زنان دسیسه‌گر واهریمن‌خو در بیشتر داستان هویت واقعیش را از دست می‌دهد ودر عمل دچار فقدان هویت فردی همراه با سلطه‌جویی می‌گردد.