ادبیات پهلوانی

ادبیات پهلوانی

واکاوی انتقادی هویت فردی و ملی زن ایرانی (گردآفرید) و انیرانی (سودابه) در شاهنامه بر پایۀ دیدگاه اریک فروم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات زبان شناسی کاربردی، واحد رودهن، رودهن، ایران
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، مرکز تحقیقات زبان‌شناسی کاربردی، واحد رودهن، رودهن، ایران
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
http://doi.org/10.22034/heroic.2026.3.5.09
چکیده
شخصیت‌های زن در حماسه و اسطوره‌، همواره نقشی برجسته در بازنمایی هنجارهای فرهنگی ایفا کرده‌اند. گردآفرید (زن ایرانی) و سودابه (زن انیرانی)، دو شخصیت مهم در شاهنامه که هر کدام به نوبۀ خود بازتاب دهندۀ جنبه‌های متفاوت هویت و نقش‌های اجتماعی زنان ایرانی و انیرانی هستند. براساس نظریۀ فروم، روی آوردن فرد به برقراری ارتباط با دیگران ودست‌‌یابی به هویت و یا فقدان آن در برقراری ارتباط با هویت ملی به درک درستی از هویت فردی تبدیل می‌شود. این جستار با روش تحلیلی-توصیفی به بررسی مقایسه‌ای و انتقادی هویت زن ایرانی و انیرانی براساس متن شاهنامه (چاپ خالقی مطلق) بر مبنای دیدگاه اریک فروم پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که گردآفرید به عنوان زن جنگاور ایرانی، با دفاع از اطرافیان خود و سلحشوری در مقابل سهراب، وطن دوستی خود را ابراز می‌کند. وی با درایت و هوش بی‌نظیر، هویت خویش را حفظ کرده و مسیر سرنوشت رزم را تغییر داده است. در مقابل، سودابه به‌عنوان یکی از زنان دسیسه‌گر و اهریمن‌خو در بیشتر داستان هویت واقعیش را از دست می‌دهد و در عمل دچار فقدان هویت فردی همراه با سلطه‌جویی می‌گردد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات