ادبیات پهلوانی

ادبیات پهلوانی

بررسی سفر اسطوره‌ای گشتاسپ بر مبنای «سفر نویسندۀ» کریستوفر ووگلر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران
2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
10.22034/heroic.2026.3.5.12
چکیده
اسطورۀ قهرمان یکی از شناخته‌ترین اسطوره‌هاست که قهرمان در سفر اسطوره‌ای خود علاوه بر کردار فیزیکی، کردار معنوی را تجربه می‌کند و ضمن پیروزی بر موانع، اغلب به مبدأ خود باز می‌گردد تا دیگران را نیز از دستاوردهای سفر خود متنعّم سازد. جوزف کمپبل سفر قهرمان را با عنوان «اسطورۀ یگانه» تبیین می‌کند که در آن، قهرمان، سفر ماورائی را تجربه می‌کند، تحوّل می‌یابد، به خود شناسی و تمامیّت می‌رسد و آن گاه با پیامی به سوی قوم خود باز می‌گردد. کریستوفر ووگلر با ادغام بعضی از مراحل سفر قهرمانِ کمپبل و ادغام بعضی مراحل در همدیگر، تحول قهرمان را با عنوان «سفر نویسنده» تکرار می‌کند. تحوّل قهرمان منعکس کنندۀ درک جهانی انسان از ذات زندگی است. سفر اسطوره‌ای قهرمان مخاطبان را نیز با خود همراه می‌کند و آنان ضمن همذات پنداری با قهرمان اگرچه نیازها و خواسته‌هایی متفاوتی را جستجو کرده باشند، ولی امید به پیروزی را در خود تقویت می‌کنند. این مقاله داستان «گشتاسپ و کتایون» را به روش توصیفی و تحلیلی با الگوی «سفر نویسنده» ووگلر بررسی می‌کند. گشتاسپ با فراخوان درونی گام در راه سفر می‌گذارد و آنگاه بر طبق الگوی سفر بعد از طی مراحل در حرکتی دایره‌وار بعد از ازدواج با کتایون، غلبه بر گرگ و اژدها که آزمون قهرمان برای رسیدن به آگاهی است و به دست آوردن رضایت لهراسب جهت تسلط بر تخت و تاج، به ایران باز می‌گردد. داستان در هر دوازده مرحله با الگوی ووگلر مطابقت دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات