نقد ساختاری روایت در داستان کاوۀ آهنگر

انسان ماقبل تاریخ، با روایت اسطوره‌ها تفکر خود را بازمی‌نمود. در میان ملل مختلف و به‌خصوص ملت‌های دارای تمدن، اساطیر زیادی وجود دارد. ایران نیز دارای اساطیر و روایت‌های حماسی از دوران باستان خود است. هرکدام از این روایت‌ها بخشی از تفکرات ملی را بازمی‌نمایانند. یک نمونه از این روایت‌ها، داستان «فریدون و ضحاک» است که بخشی طولانی از این اساطیر را فرامی‌گیرد. یک بخش از این روایت کلان، حضور کاوه و قیام او علیه ضحاک، موضوع این مقاله است. این بخشِ به‌ظاهر کوتاه، در ادبیات حماسی ایران ارزشی بسیار زیاد پیدا کرده ‌است. این روایت، استدلالی را در مورد «درفش کاویان»؛ یعنی پرچم ملی ایرانیان طرح می‌نماید. در این مقاله ساختار روایت این داستان، بر اساس روش روایت‌شناسی، مورد تحلیل قرار گرفته است. این روایت‌شناسی بر اساس توصیف روایت‌شناسانی چون تودوروف از ساختمان و عصارۀ داستان انجام‌ گرفته‌است. با توجه به این ساختار، نکاتی دربارۀ دلایل اهمیت این روایت و نحوۀ شکل‌گیری آن در عمق تاریخ مطرح و ارزش‌های این روایت، از این دیدگاه طرح می‌شود. نتیجۀ این بررسی این است که روایت کاوه و قیام او، یک روایت منحصربه‌فرد و آفریدۀ ذهن طبقۀ عام مردم و ظلم‌دیدگان تاریخ است و آرزوی آن‌ها را در قالب یک اسطوره، از اعماق تاریخ بیان می‌کند.